BIP
16 Pomorska Dywizja Zmechanizowana
Patron 16 PDZ

    

 Parton

16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej

Król Kazimierz IV Jagiellończyk



Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis urodził się 30 listopada 1427 roku w Krakowie, jako  najmłodszy trzeci  syn Władysława Jagiełły i jego czwartej żony, Zofii Holszańskiej. Wielki książę litewski w latach (1440–1492), król Polski w latach (1447–1492). Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, po wojnie trzynastoletniej na mocy pokoju toruńskiego zawartego z Zakonem Krzyżackim w 1466 r. po 158 latach odzyskała  Pomorze Gdańskie,  dolinę Wisły, Żuławy, Malbork, Elbląg Warmię oraz ziemię chełmińską i michałowską. Polska w tym okresie odzyskała dostęp do Bałtyku a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych rodów panujących w Europie. Po śmierci Jana Luksemburczyka w 1438 młody królewicz Kazimierz udał się do Czech w celu objęcia tronu. Kazimierz Jagiellończyk został wybrany na króla czeskiego przez część stanów czeskich (głównie utrakwistów), które starały się nie dopuścić do objęcia tronu praskiego przez Albrechta Habsburga. W latach 1440-1492 Kazimierz Jagiellończyk sprawował rządy na Litwie jako wielki książę litewski. W latach 1440-1441 Jagiellończyk poskromił bunt pospólstwa (tzw. "czarnych ludzi") w Smoleńsku i mianował namiestnikiem smoleńskim Andrzeja Sakowicza. Na początku rządów książę uznał autonomię w zakresie administracji i sądownictwa Żmudzi. Na mocy postanowienia Jagiellończyka Żmudź miała być traktowana na równi z województwami wileńskim i trockim.  W 1444 Jagiellończyk zażegnał spór Litwy z Mazowszem o ziemię drohicką na Podlasiu. Odkupił prawa do tej ziemi od księcia Bolesława IV mazowieckiego za 6 tysięcy kop groszy praskich, nie dopuszczając tym samym do wojny z Polską, która mogła wybuchnąć pod pretekstem obrony praw podległego jej Mazowsza. Za Jagiellończyka Wielkie Księstwo Litewskie sięgało od Bałtyku po limany dnieprowe nad Morzem Czarnym i od Podlasia po górną Wołgę.

W latach 1444–1445 książę wspomógł zbrojnie Nowogród Wielki w wojnie z zakonem kawalerów mieczowych. 25 czerwca 1447 Kazimierz został koronowany na króla Polski w katedrze wawelskiej przez arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski Wincentego Kota. Pierwsze lata rządów były dla Jagiellończyka bardzo trudne Największym przeciwnikiem nowego władcy stał się wszechwładny dotąd biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki. Aby ograniczyć wpływy polityczne Oleśnickiego w państwie, Kazimierz IV podjął starania o zapewnienie sobie kontroli nad Kościołem w Polsce W obsadzając biskupstwa ludźmi przychylnymi królowi. W kwietniu 1454 roku na zjeździe panów litewskich w Brześciu król i przedstawiciele Korony oznajmili, że wycofują się z roszczeń do Wołynia, a tym samym faza ostrych sporów polsko-litewskich została zakończona. W 1452 Kazimierz IV opanował po krótkotrwałej wojnie Oświęcim, zmuszając tamtejszego księcia Jana IV do złożenia mu 19 marca 1454 hołdu lennego. W 1456 Polska zhołdowała księstwo zatorskie. 21 lutego 1457 polski monarcha ostatecznie zakupił księstwo oświęcimskie i włączył je do Korony. Jednym z głównych zadań króla i państwa było zjednoczenie wszystkich ziem polskich, zwłaszcza zaś odebranie zakonowi Pomorza Gdańskiego. Krzyżacy nakładali wysokie cła na polskie towary i hamowali kontakty z miastami pomorskimi. Cierpiał na tym handel zagraniczny i miasta leżące nad Wisłą i Bałtykiem. Po klęsce grunwaldzkiej w 1410 i niekorzystnych traktatach pokojowych z Polską i Litwą państwo zakonne przeżywało kryzys. W 1440 powstał Związek Pruski, antykrzyżacka organizacja zrzeszająca szlachtę i mieszczaństwo Prus, które zwróciło się do polskiego władcy o przejęcie władzy. Formalnie nastąpiło to 20 marca 1454. W dwa dni później rozpoczęła się wojna pomiędzy Polską i stanami pruskimi z jednej strony a Zakonem z drugiej. 6 marca 1454 Kazimierz wydał akt inkorporacji Prus do Królestwa Polskiego. W 1457 Polacy wykupili stolicę Zakonu Krzyżackiego Malbork, gdyż  Zakon zalegał z wypłatą żołdu dla załogi zamku i gdy Polacy zapłacili 190 000 florenów, zaciężni wydali zamek Polakom. Ostatecznie dzięki ogromnemu wysiłkowi finansowemu Królestwa i bogatych miast pruskich (Gdańska, Elbląga, Torunia) wynajęto armię zaciężną, której wodzem został Piotr Dunin. O losach wojny przesądziła bitwa pod Świecinem w 1462, wygrana przez polskie oddziały zaciężne pod wodzą Dunina. W 1463 flota kaperska Gdańska i Elbląga pokonała okręty krzyżackie w bitwie na Zalewie Wiślanym. W 1466 upadły Chojnice, ostatni krzyżacki punkt oporu i Zakon poprosił o pokój, który podpisano w październiku 1466 w Toruniu. Polska uzyskiwała Pomorze Gdańskie, Malbork, Elbląg, ziemię chełmińską i michałowską oraz biskupstwo warmińskie jako tzw. Prusy Królewskie. Pozostała część Prus (Prusy Zakonne) została przy Krzyżakach jako lenno Polski. Każdy nowy mistrz był zobowiązany do złożenia hołdu lennego królowi polskiemu maksymalnie sześć miesięcy po wyborze. Po 158 latach Polska odzyskała dostęp do morza i panowanie nad całym biegiem Wisły. Kazimierz IV Jagiellończyk  pozostawił Polskę w rozkwicie gospodarczym i kulturalnym umierając w 7 VI 1492 r. w Grodnie.

 

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych