BIP
16 Pomorska Dywizja Zmechanizowana
Lata powojenne i współczesność

16. DYWIZJA  PIECHOTY 

Do ponownego sformowania 16. Dywizji Piechoty doszło w 1945 r. Wówczas Naczelny Dowódca WP wydał Rozkaz Nr 0156 Org. z dnia 29.06.1945 r. w którym rozkazał rozformować w Gdańsku 4. Zapasowy Pułk Piechoty i na jego bazie sformować  16. Dywizję Piechoty w składzie:

-  Dowództwo 16. Dywizji Piechoty w Gdańsku Wrzeszczu,

-  51. Pułk Piechoty w Gdańsku Oliwie,

-  55. Pułk Piechoty w Gdańsku Wrzeszczu,

-  60. Pułk Piechoty w Gdańsku Wrzeszczu,

- 41. Pułk Artylerii w Wejherowie,

- 20 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej w Stargardzie Gdańskim,

- 12. Samodzielny Batalion Łączności w Gdańsku Wrzeszczu,

-  47. Samodzielny Batalion Saperów w Gdańsku Wrzeszczu,

- Samodzielny Pluton Samochodowy Dowództwa Dywizji Piechoty w Gdańsku Wrzeszczu,

- Samodzielny Pluton Strzelecki Oddziału Informacji w Gdańsku Wrzeszczu.

41. Pułk Artylerii i 20. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej zostały sformowane w Grodzisku Mazowieckim i włączone do składu 16. Dywizji Piechoty. Stan osobowy dywizji: 8.237 żołnierzy, 582 konie oraz 156 samochodów. W związku z przejściem całej organizacji wojska na etaty pokojowe, w celu usprawnienia dowodzenia jednostkami, na podstawie Rozkazu ND WP Nr 00510/Org. z dnia 5.09.1945 r. 16. Dywizję Piechoty podporządkowano Dowódcy Morskiego Okręgu Wojskowego (później przemianowanego na Pomorski Okręg Wojskowy). Po sformowaniu żołnierze przystąpili do ochrony zakładów przemysłowych przed grabieżą oraz prowadzili rozminowanie terenów, dokonywali zasiewów i zbioru plony w gospodarstwach rolnych do czasu ich zasiedlenia oraz wykonywali inne prace. Zajęcia programowe w ilości 2 godzin dziennie rozpoczęto 3 grudnia 1945 r. W pozostałym czasie cały stan osobowy dywizji (oprócz szkół podoficerskich) wykonywał prace na rzecz gospodarki narodowej. Dopiero w miarę zasiedlenia terenów jednostki w szerszym zakresie realizowany plan szkolenia w garnizonie oraz dokonywały ćwiczeń w okolicy swoich garnizonów. Dużo uwagi poświęcono w walce z analfabetyzmem. Rok 1947 był szczytowym w tej akcji. W jednostkach dywizji organizowano szereg kursów. Zajęcia byty prowadzone 3 razy w tygodniu. Rozpoczęto także intensywne przeszkolenie kadry.

 W celu wykonywania prac rolnych i ochrony obiektów w sierpniu 1945 r. 55. Pułk Piechoty został przeniesiony do Elbląga gdzie stacjonował do 1949 r.

W 1946 r. nastąpiły zmiany postoju jednostek wojskowych:

- w lutym 1946 r. 47. Batalion Saperów przeniesiony został do Gdańska Oliwy, ul. Polanki,

- w lipcu 1946 r. 41. Pułk Artylerii Lekkiej zajął koszary w Gdańsku - Wrzeszczu przy ulicy Grunwaldzkiej,

          We wrześniu 1946 r. :

          51. Pułk Piechoty z Gdańska-Oliwy do Starogardu Gdańskiego, ul Chojnicka,

          20. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej z Gdańska-Wrzeszcza do Wejherowa,

         12. Samodzielny Batalion Łączności przeformowano na 43. Kompanię Łączności.

25 czerwca 1947 r. w Kościerzynie z okazji 600-lecia miasta odbyła się uroczystość, podczas której wręczono sztandary dla 51. i 60.pp.

Minister Obrony Narodowej Rozkazem Nr 8/MON z dnia 22.05.1947 r. jednostki dywizji otrzymały nazwy wyróżniające

16. Dywizja Piechoty   -   Kaszubska,

51. Pułk Piechoty  -   Kościerski,

55. Pułk Piechoty  -   Elbląski,

60. Pułk Piechoty  -    Kartuski

41. Pułk Artylerii Lekkiej   -   Gdański,

         20. Dywizjon Artylerii Przeciwpancerne  -   Wejherowski

W uroczystości uczestniczyły najwyższe władze państwowe i lokalne. W dniu 27.07.1947 r. Naczelny Dowódca WP Marszałek Michał ŻYMIERSKI wręczył 55. Pułkowi Piechoty sztandar ufundowany przez mieszkańców Elbląga. Uroczystość wręczenia sztandaru odbyła się na boisku sportowym przy ul. Agrykoli. Rok 1948 był okresem intensywnego szkolenia i okresem przygotowawczym do nadchodzących zmian organizacyjnych nie tylko w 16. Dywizji Piechoty ale także w Wojsku Polskim. W maju przeniesiony został  51. Pułk Piechoty ze Starogardu Gdańskiego do Malborka  i 20. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej z Wejherowa do Elbląga, ul. Łęczycka.

Wiosną 1949 r. 16. Dywizja Piechoty przeniesiona została do Elbląga, przeformowana na 16. Dywizję Pancerną i włączona składu 1. Korpusu Pancernego dowództwem w Gdańsku. Struktura organizacyjna Dywizji po przeformowaniu:

Dowództwo 16. Dywizji Pancernej  (JW. 2234) w Elblągu, ul. Wojska Polskiego,

 55. Zmotoryzowany Pułk Piechoty  (JW. 3234) Braniewo, ul. Sikorskiego,

   1. Pułk Czołgów  (JW. 1745 Malbork, ul. Wojska Polskiego - przeniesiony z Modlina w maju.1949 r.,

   4. Pułk Czołgów Ciężkich (JW. 1578) Elbląg, ul. Łęczycka (włączony w maju 1945 r.)
 41. Pułk Artylerii Lekkiej  (JW. 2245) Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Grunwaldzka 190

 43. Batalion Łączności  (JW. 2330) Elbląg, ul. Saperów 24 - (formowany na bazie 43. Kompanii Łączności,

 47. Batalion Saperów  (JW. 2264) Elbląg, ul. Mazurska

  6. Batalion Rozpoznawczy  (JW. 2200) Elbląg, ul. Mazurska (sformowany od  nowa)

42. Kompania Samochodowa  (JW .2234/II) Elbląg, ul.  Mazurska - sformowana na bazie Drużyny Samochodowej,

      Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów Nr 4 (JW. 2300) Elbląg, ul. Królewiecka 130 - sformowany od nowa,

      Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego Nr 5  (JW. 3704) Elbląg,  ul. Królewiecka 130. sformowany od nowa,

      Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów Nr 6  (JW. 3800) Elbląg, ul. Mazurska - sformowany od nowa,

   W czasie reorganizacji rozformowano:

 - 51. Pułk Piechoty 16.DP  (JW. 2239) w Malborku, ul. Wojska Polskiego

 - 60 .Pułk Piechoty 16.DP  (JW. 3212) w Gdańsku-Wrzeszczu, ul. Słowackiego 6 

Wyłączono ze składy dywizji i przekazano Dowódcy 8. Zmotoryzowanej Dywizji:

     - 20. Dywizjon Artylerii Przeciwpancerne.

Już w pierwszych dniach czerwca 1949 r. dywizja transportami kolejowymi przegrupowała się do Drawska Pomorskiego i zajęła wyznaczone obozowisko, w rejonie Konotopu. Zapoczątkowało to rzeczywiste a zarazem owocne szkolenie wojska. Oprócz szkolenia stan osobowy Dywizji pracował przy wyrębie lasu i urządzaniu strzelnic. W latach następnych w okresie maj - wrzesień oraz dwa tygodnie w lutym dywizja szkoliła się na jednym z poligonów : w Drawsku Pomorskim, Czarnem lub Orzyszu. W czasie pobytu na poligonie w czerwcu 1950 r. w terminie do dnia 1.10.1950 r. 16. Dywizję Pancerną przeformowano na 16. Dywizję Zmechanizowaną o zmniejszonym składzie osobowym. W ramach wprowadzonych zmian sformowano:

19. Pułk Moździerzy (JW. 2400) w Braniewie; 13. Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (JW. 2497) w Elblągu przy ul. Mazurskiej oraz 55. Zmotoryzowany Pułk Piechoty przeformowano na 55. Pułk Zmechanizowany. 4. Pułk Czołgów Ciężkich wyłączono ze składu Dywizji i po przeniesieniu do Lęborka i przeformowaniu podporządkowano dowódcy 1. Korpusu Pancernego. W Braniewie dla potrzeb 16.DZ rozpoczęto formowanie 63. Pułku Zmechanizowanego. Do czasu jego sformowania do składu Dywizji włączono 34. Pułk Zmechanizowany w Słupsku z 8. Dywizji Zmechanizowanej.

W czerwcu 1951 r. sformowano w Malborku 4. Dywizjon Artylerii Rakietowej (JW. 1868), który po wyjeździe na szkolenie do Drawska Pomorskiego, zdał inspekcję na ocenę dobrą. Po zakończeniu szkolenia poligonowego w pierwszych dniach października jednostki powróciły do garnizonów, lecz nie wszystkie do tych skąd wyjechały:

 19. Pułk Moździerzy zajmuje koszary w Malborku;

   6. Batalion Rozpoznawczy przeniesiony został do Sztumu;

 47. Batalion Saperów ubył do Tczewa;

 42. Kompania Samochodowa w Elblągu przeniosła się do koszar przy ul. Łęczyckiej.

 W 1952 r. po odbyciu szkolenia na poligonie w Drawsku Pomorskim jesienią Dywizja przeformowana zostaje na nowe etaty oraz następuje kolejna zmiana miejsc stacjonowania jednostek:

    1. Pułk Czołgów bezpośrednio z poligonu przegrupowano do Elbląga, do koszar przy ul. Łęczyckiej,

    5. Szkolny Batalion Czołgów - sformowany w Elblągu przy ul. Saperów,

  58. Pułk Zmechanizowany (JW. 1658) - sformowany w Elblągu przy ul. Mazurskiej,

  14. Pułk Artylerii Pancernej (JW. 1763) - sformowany w Braniewie przy ul. Wojska Polskiego,

  41. Pułk Artylerii Lekkiej w Gdańsku przeformowany na 41. Pułk Artylerii Haubic,

Lata 1952 - 1955 to okres szczególny w życiu i szkoleniu 16. Kaszubskiej Dywizji Zmechanizowanej. W tym czasie wprowadzono do jednostek sprzęt techniczny nowszej generacji, co miało duży wpływ na wyszkolenie i osiąganie wyższych stanów w gotowości bojowej. Znaczna dostawa pojazdów umożliwiała szybsze przegrupowanie jednostek dywizji. Rok 1955 r. to okres zasadniczych zmian organizacyjnych. Po powrocie ze szkolenia poligonowego w Drawsku Pomorskim 16. Dywizję Zmechanizowaną przeformowano na 16. Dywizję Pancerną. W tym czasie przeprowadzono następujące zmiany:

Przeformowano:

   58. Pułk Zmechanizowany na 58. Pułk Czołgów Średnich;

   14. Pułk Artylerii Pancernej na 30. Batalion Czołgów i Artylerii Pancernej;

   41. Pułk Artylerii Haubic na 41. Dywizjon Artylerii Haubic;

          4. Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów na 4. Ruchomą Bazę Remontu Czołgów.

Sformowano od nowa:

        62. Batalion Samochodowo-Transportowy (sformowany na bazie 42. Kompanii Samochodowej);

     Pluton Dowodzenia Dowódcy Artylerii 16.DPanc;

       16. Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia;

    57. Batalion Medyczno-Sanitarny (rozwijany na czas „W”);

       61. Kompanię Obrony Przeciwchemicznej.

Rozformowano:

    63. Pułk Zmechanizowany (JW.1458) w Braniewie;

    19. Pułk Moździerzy (JW.2400) w Malborku.

Struktura organizacyjna 16. Dywizji Pancernej wg stanu na 20.12.1955 r.:

Jednostka

nr JW

żołnierzy

pr. cyw.

miejsce postoju

- Dowództwo 16.DPanc

22334

89

7

Elbląg

- 51. Kompania Sztabowa

bn

43

 

Elbląg

- 55. Pułk Zmechanizowany

3234

1.265

16

Braniewo

-  1. Pułk Czołgów Średnich

1745

468

10

Elbląg

- 58. Pułk Czołgów Średnich

1658

468

10

Elbląg

- 30. Bat. Czołgów i Art. Pancernej

1763

485

10

Braniewo

-  5. Szkolny Batalion Czołgów

1596

645

9

Elbląg

- 41. Dywizjon Artylerii Haubic

2245

359

4

Gdańsk

-  4. Dywizjon Artylerii Rakietowej

1868

142

3

Malbork

- 43. Batalion Łączności

2330

227

3

Elbląg

- 47. Batalion Saperów

2264

234

4

Tczew

- 57. Batalion Medyczno-Sanitarny

1336

24

24

Braniewo

-  6. Batalion Rozpoznawczy

2200

191

5

Sztum

- 13. Dywizjon Art. Przeciwlotniczej

3209

283

4

Elbląg

- 62. Bat. Samoch.-Transportowy

1261

94

3

Elbląg

- 61.Kompania Obrony Przeciwch.

bn

52

 

Elbląg

-  4. Ruchoma Baza Rem. Czołgów

2300

107

1

Elbląg

-  5. Ruch. Warsz.. Rem. Sprz. Art.

3704

17

 

Elbląg

-  6. Ruch. W. Napr. Samochodów

3800

40

 

Elbląg

-  Pluton Dowodzenia D-cy Artylerii

bn

29

 

Elbląg

-  16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia

 

13

 

Elbląg

 

Pułki zmechanizowane wyposażono w transportery opancerzone BTR-152. W kwietniu 1957r. dokonano zasadniczych zmian w strukturze organizacyjnej 16. Dywizji Pancernej:

5. Szkolny Batalion Czołgów (JW. 1596) w Elblągu -  rozformowany, na bazie 30. Batalionu Czołgów i Artylerii Pancernej sformowano 14. Pułk Czołgów Średnich (JW. 1763), który w lipcu przejął kursantów z rozformowanego 5. Szkolnego Batalionu Czołgów i szkolił specjalistów czołgowych dla potrzeb dywizji. Przy 41. Dywizjonie Artylerii Haubic w Gdańsku-Wrzeszczu sformowano 42. Szkolną Baterię Artylerii o stanie osobowym 63 żołnierzy, z zadaniem szkolenia specjalistów artylerii dla potrzeb dywizji. Na bazie Plutonu Dowodzenia Szefa Artylerii sformowano w Braniewie 48. Baterię Szefa Artylerii 16.DPanc,

 6. Batalion Rozpoznawczy (JW.2200) w Sztumie rozformowano, sformowano 17. Batalion Rozpoznawczy (JW. 1596) w Elblągu,

 4. Ruchomą Bazę Remontu Czołgów przemianowano na 4. Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów;

 5. Dywizyjny Warsztat naprawy Sprzętu Artyleryjskiego przeformowano na  5. Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia;

Pozostałe jednostki przeformowano na nowe etaty. W 1957 r. wyłączono ze składu dywizji 41. Dywizjon Artylerii Haubic stacjonujący w Gdańsku a w zamian włączono:

    46. Dywizjon Artylerii Haubic (JW.3510) przeniesiony z Dziwnowa do Braniewa.

W 1959 r. na uzbrojenie dywizji wprowadzono nowe czołgi T-54. Na bazie 1.pcz odbyło się szkolenie oficerów technicznych wojsk pancernych okręgu, a następnie kadry technicznej dywizji.

W 1961 r. przeformowano:

 17. Batalion Rozpoznawczy na 61. Kompanię Rozpoznawczą,

 62. Batalion Samochodowo - Transportowy na  62. Batalion Transportowy,

 51. Kompanię Sztabową na Kompanię Ochrony i Regulacji Ruchu.

W związku z „konfliktem kubańskim” sformowano : 

 57. Batalion Medyczny w Braniewie,

 45. Piekarnię Wojskową oraz dokonano zmian w etatach jednostek dywizji.

Kolejnej zmiany organizacyjnej dokonano w 1967 r.

Przeformowano:

    13. Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej na 13. Pułk Artylerii Przeciwlotniczej,

     61. Kompanię Obrony Przeciwchemicznej na 61. Kompanię Przeciwchemiczną,

Przemianowano:

    14. Pułk Czołgów Średnich na 51. Kościerski Pułk Czołgów Średnich,

    58. Pułk Czołgów Średnich na 60. Kartuski Pułk Czołgów Średnich;

Sformowano:

    16. Batalion Remontowy (JW. 3751), w Elblągu na bazie rozformowanego:

-  4. Ruchomego Warsztatu Naprawy Czołgów,

-  5. Ruchomego Warsztatu Naprawy Uzbrojenia,

-  6. Ruchomego Warsztatu Naprawy Samochodów.

Na wyposażenie dywizji weszły 283 nowe czołgi T-55.

 W ramach zmian organizacyjnych w 1970 r. przeformowano:

 61. Kompanię Rozpoznawczą na 17. Batalion Rozpoznawczy, 46. Dywizjon Artylerii Haubic w Braniewie na 16. Pułk Artylerii, na bazie 62. Batalionu Transportowego, 16. Dywizyjnego Punktu Zaopatrzenia i 45. Piekarni Polowej sformowano 16. Batalion Zaopatrzenia, w 1971 r sformowano w Malborku 48. Dywizjon Artylerii Rakietowej. Ten stan organizacyjny dywizji trwał do końca 1989 r.

Lata 1956 - 1989 to okres dużych przemian organizacyjnych w jednostkach 16. Dywizji Pancernej. Związane to było z systematycznym wprowadzaniem nowszego uzbrojenia i sprzętu technicznego. Do najważniejszych zadań, jakie spoczywały na dowództwach jednostek było: utrzymanie pełnej gotowości bojowej jednostek, realizowanie planów szkolenia, w tym rezerw osobowych na czas wojny, wychowanie żołnierzy i utrzymanie wysokiej dyscypliny. Zadania te były osiągane głównie dzięki ofiarnej pracy kadry zawodowej oraz dobrej organizacji szkolenia na poligonach oraz w garnizonach. Duży wpływ na osiąganie dobrych wyników w szkoleniu miała bardzo dobrze zorganizowana baza szkoleniowa w obiektach koszarowych oraz polowa przy każdej jednostce wojskowej dostosowana do programów szkolenia. To w tej Dywizji w dniu 02.08.1982 r. o godzinie 17.00 w miejscowości Piekło pierwsza załoga pokonała czołgiem Wisłę, a w ślad za nią 13 września 4 kompania z 1.Pułku Czołgów Średnich.

Dowodem dobrego dowodzenia jednostkami oraz uzyskiwanie wysokich wyników w czasie prowadzonych kontroli przez przełożonych Dywizja była wielokrotnie wyróżniana. Między innymi:

- W 1974 r. na zakończenie roku szkoleniowego w rozkazie Ministra Obrony Narodowej zostaje wyróżniona 16. Dywizja Pancerna oraz jej dowódca gen. bryg. Kazimierz LEŚNIAK.

-  9 maja 1975 r. Rada Państwa nadała 16. Dywizji Pancernej Order Sztandaru Pracy I Klasy. Uroczystości  z tej okazji odbyły się w 60. Pułku Czołgów, a dekoracji sztandaru 60.pcz dokonał Wiceminister Obrony Narodowej gen. broni Eugeniusz MOLCZYK.

-  Minister Obrony Narodowej w Dyrektywie wyróżnił 16. Dywizję Pancerną za wysoki poziom szkolenia, gotowości bojowej i dyscypliny. W Rozkazie Nr 022/Oper z dnia 26.10.1976 r. wyróżniony został dowódca 16.DPanc gen. bryg. Mieczysław DACHOWSKI.

-  Wyróżnienia otrzymywały także jednostki 16. Dywizji Pancernej biorące udział w różnego rodzaju ćwiczeniach z wojskami.

Oprócz programowego szkolenia stany osobowe jednostek dywizji brały czynny udział w pracach na rzecz gospodarki narodowej. Między innymi:

- Saperzy 47. Batalionu Saperów prowadzili rozminowanie terenów w czasie których 5 saperów poniosło śmierć, udzielali pomocy w czasie klęsk żywiołowych oraz zbudowali szereg mostów na terenie kraju.

- W swoich garnizonach, a szczególnie w Elbląga i Braniewie żołnierze w dni wolne od pracy pracowali przy odgruzowaniu miasta i przygotowaniu terenów pod zabudowę nowych osiedli.

- Pracowali w zakładach pracy: Zamachu, Zakładach Produkcji Mebli, Zakładach Naprawy Samochodów. Technicznej Obsłudze Maszyn Rolniczych itp. oraz przy budowie Pomnika Odrodzenia.

- W czasie zbiorów płodów rolnych żołnierze wszystkich jednostek pomagali rolnikom.

Nie sposób opisać w skrócie bogatej historii dywizji. Zapisane fakty i wydarzenia w poszczególnych latach stanowią tylko cząstkę życia tak dużego związku, jakim była 16. Dywizja Pancerna.

Rok 1989 był rokiem przełomowym. Zapoczątkowane zmiany ustrojowe stały się początkiem restrukturyzacji Sił Zbrojnych RP. Zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej. 16. Dywizję Pancerną do dnia 31.12.1989 r. skadrowano z dniem 01.01.1990 r. przeformowano na 16.Dywizję Zmechanizowaną.

W tym czasie przeformowano:

-   1. Pułk Czołgów Średnich na 100. Pułk Zmechanizowany w Elblągu,

- 51. Pułk Czołgów Średnich na 51 Pułk Zmechanizowany w Braniewie,

- 55. Pułk Zmechanizowany w Braniewie przeformowano na 55. Ośrodek Materiałowo-Techniczny.

Jednocześnie rozformowane zostały:

60. Pułk Czołgów Średnich w Elblągu,

48. Dywizjon Artylerii Rakietowej w Malborku,

17. Batalion Rozpoznawczy (staje się jednostką mobilizowaną).

Struktura organizacyjna 16. Dywizji Zmechanizowanej  wg stanu na 01.01.1990 r.:

Jednostka

Nr JW

miejsce postoju

- Dowództwo 16. DZ

2234

Elbląg, ul. Podchorążych

- 51 .Pułk Zmechanizowany

1763

Braniewo, ul. Wojska Polskiego

- 55. Ośrodek Materiałowo-Techniczny

3737

Braniewo, ul. Sikorskiego

- 100. Pułk Zmechanizowany

3749

Elbląg, ul. Łęczycka

- 16. Pułk Artylerii

3510

Braniewo, ul. Moniuszki

- 13. Pułk Artylerii Przeciwlotniczej

3209

Elbląg, ul. Mazurska

-  4. Dywizjon Artylerii

1868

Malbork, ul. Jagiellońska

- 17. Batalion Rozpoznawczy („W”)

1596

Elbląg, ul. Mazurska

- 47. Batalion Saperów

3730

Tczew, ul. Wojska Polskiego

- 43. Batalion Łączności

3722

Elbląg, ul. Saperów

- 16. Batalion Zaopatrzenia

1261

Elbląg, ul. Królewiecka 130

- 16. Batalion Remontowy

3751

Elbląg, ul. Królewiecka 130

- 57. Batalion Medyczny-Szpital Wojsk.

2880

Braniewo, ul. Sikorskiego

- 61. Kompania Przeciwchemiczna

bn

Elbląg, ul. Łęczycka

- 48. Bateria Dowodzenia

bn

Elbląg, ul. Saperów

- 32. Kompania Dowodzenia

bn

Elbląg, ul. Królewiecka 130

- 106. Dywizjon Art. Przeciwpancernej

bn

Malbork, ul. Jagiellońska

- Kompania Ochrony i Regulacji Ruchu

bn

Elbląg, ul. Saperów

 
W 1991 r. Minister Obrony Narodowej anulował Rozkaz z 1947 r. w sprawie nadania nazw wyróżniających

   - „Kaszubska” - 16. Dywizji Piechoty,

   - „Elbląski” - 55. Pułkowi Piechoty.

Z dniem 01.01.1992 r. 16. Dywizja Zmechanizowaną została wyłączona z Pomorskiego Okręgu Wojskowego i podporządkowana dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego. oraz nastąpiły kolejne zmiany:

a) W grudniu 1992 r rozformowano 4. Dywizjon Artylerii (JW. 1868)  w Malborku.

b) Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr 79 z dnia 24 września 1992r. w dniu 14 listopada 1992 r.

   16. Dywizja Zmechanizowana przejęła: dziedzictwo tradycji

- 16. Pomorskiej Dywizji Piechoty z lat 1919-1939  

- 16. Brygady Piechoty z lat 1944-1947,

- nazwę wyróżniającą „Pomorska”

- oraz imię Króla Kazimierza Jagiellończyka. 

     Dorocznym świętem dywizji został ustanowiony 14 września - dzień okupiony krwią poległych żołnierzy 16. Dywizji Piechoty w walce o Łowicz w 1939 roku.

c) Przemianowano:

         - 51. Pułk Zmechanizowany na 64. Pułk Zmechanizowany im. Strzelców Murmańskich.

         - 47. Batalion Saperów na 16. Batalion Saperów.

d) 27.10.1992 r. 27. Pułk Zmechanizowany 2.DZ (JW. 2198) stacjonujący w Braniewie włączony został do składu 16. Dywizji Zmechanizowanej.

W 1993 r. po otrzymaniu nowych etatów rozpoczęto rozwijanie skadrowanych jednostek dywizji, które po przeszkoleniu wzięły udział w ćwiczeniu p.k. „KLON-93” Ćwiczenia odbyły się w dniach 16 - 19 marca z powołaniem rezerw osobowych na poligonie Orzysz w których brało udział 2.500 żołnierzy. Ćwiczenie obserwowali i jednostki wizytowali: Prezydent RP Lech WAŁĘSA, Minister Obrony Narodowej Janusz ONYSZKIEWICZ oraz przedstawiciele najwyższych władz państwowych i generalicja.

W 1994 r. dokonano następnych zmian organizacyjnych:

   27. Pułk Zmechanizowany w Braniewie przeformowano na  9. Brygadę Kawalerii Pancernej,

   100. Pułk Zmechanizowany w Elblągu przeformowano na 14. Brygadę Zmechanizowaną,

 43. Ośrodek  Materiałowo - Techniczny w Morągu po włączeniu do składu 16. Dywizji Zmechanizowanej przeformowano na 16. Brygadę Zmechanizowaną,

  9.Ośrodek Materiałowo-Techniczny w Morągu po włączeniu do składu 16. Dywizji Zmechanizowanej przeformowano na 16. Pułk Artylerii Przeciwpancernej, na bazie rozformowanego: 43. Batalionu łączności, 32. Kompanii Dowodzenia, 48. Baterii Dowodzenia oraz Kompanii Ochrony i Regulacji Ruchu sformowano w Elblągu 16. Batalion Dowodzenia (JW. 4260),

 Jednocześnie zostały rozformowane:    

64.  Pułk Zmechanizowany im. Strzelców Murmańskich w Braniewie;

55. Ośrodek Materiałowo-Techniczny w Braniewie;

    61. Kompania Przeciwchemiczna w Elblągu (rozformowana 30.06.1994 r.). 

Struktura  organizacyjna 16. Dywizji Zmechanizowanej wg stanu na 31.12.1994 r.:

          Jednostka

Nr JW.

Miejsce  postoju

- Dowództwo 16. Dywizji Zmechanizowanej

2234

Elbląg, ul. Podchorążych

- 14. Brygada Zmechanizowana

1448

Elbląg, ul. Łęczycka

- 16. Brygada Zmechanizowana

1475

Morąg, Wojska Polskiego

-  9. Brygada Kawalerii Pancernej

2980

Braniewo, ul. Sikorskiego

- 16. Pułk Artylerii

3510

Braniewo ul. W. Polskiego

- 16. Pułk Artylerii Przeciwpancernej

1681

Morąg, ul. W. Polskiego

- 13.Pułk Przeciwlotniczy

3209

Elbląg, ul. Mazurska

- 16. Batalion Dowodzenia

4260

Elbląg,, ul. Królewiecka

- 18. Batalion Rozpoznawczy

3389

Elbląg, ul. Mazurska

- 16. Batalion Saperów

3730

Tczew. ul. W. Polskiego

- 57. Batalion Medyczny - Szpital Wojskowy

2880

Braniewo, ul. Sikorskiego

- 16. Batalion Remontowy

3751

Elbląg, ul. Królewiecka

- 16. Batalion Zaopatrzenia

1261

Elbląg, ul. Królewiecka

W kolejnych latach szkolenie wojsk odbywało się w obiektach koszarowych oraz krótkotrwałym okresie na poligonie w Orzyszu lub Drawsku Pomorskim. Z dniem 1 stycznia 1999 r. 16. DZ ponownie weszła do składu Pomorskiego Okręgu Wojskowego. W związku z dalszą redukcją wojska i zmianami organizacyjnymi z dniem 31.12.2000 r. rozformowane zostały:

14. Brygada Zmechanizowana (JW. 1448) w Elblągu,

18. Batalion Rozpoznawczy (JW. 3389) w Elblągu,

Z rozformowanej 15.DZ do składu 16.DZ zostały włączone:

3. Batalion Rozpoznawczy (JW. 2744) w Giżycku - włączony 5.07.2000 r.,

20. Brygada Zmechanizowana (JW. 1248) w Bartoszycach - włączona 18.07.2000 r.

W 2001 r ponownie sformowano:

   16. Kompanię Chemiczną. (JW. 2825). w Elblągu

     oraz rozformowano:

   14. Brygadę Zmechanizowaną w Elblągu,

   16. Pułk Artylerii Przeciwpancernej w Morągu.

Po dokonanych zmianach z dniem 01.01.2002 r 16. Dywizję Zmechanizowaną włączono do składu 1. Korpusu Zmechanizowanego z dowództwem w Bydgoszczy, a po jego rozformowaniu z dniem  01.04.2004 r. podporządkowana Dowódcy Wojsk Lądowych. Z dniem 11.01.2007 r. do składu dywizji włączono:

 14. Pułk Artylerii Przeciwpancernej w Suwałkach - dotychczas podległy dowódcy Wojsk Lądowych.

W grudniu 2007 r. został rozformowany:  16. Batalion Medyczny w Elblągu.  

         W grudniu 2008 r. rozformowano:  16. Brygadę Zmechanizowaną w Morągu.

Kolejne zmiany organizacyjne nastąpiły w 2010 r.

 3. Batalion Rozpoznawczy w Giżycku - rozformowano,

   14. Pułk Artylerii Przeciwpancernej po przeformowaniu na 14. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej podporządkowano dowódcy 11. Pułku Artylerii w Węgorzewie,

 - 16. Kompanię Chemiczną w Elblągu - rozformowano.

Klub Garnizonowy w Elblągu wyłączono z Inspektoratu Wsparcia SZ i po przeformowaniu podporządkowano Dowódcy 16.PDZ. Kolejne zmiany w składzie dywizji nastąpiły w 2011 r.  Rozformowano:

16. Pułk Artylerii w Braniewie oraz:

13. Pułk Przeciwlotniczy w Elblągu.

Wyłączono ze składu 16.Dywizji Zmechanizowanej:

16. Batalion Remontowy w Elblągu oraz

16. Batalion Zaopatrzenia, które włączone zostały do składu 2. Regionalnej Bazy Logistycznej,

16. Batalion Saperów mający duże zasługi w niesieniu pomocy ludności cywilnej w czasie klęsk żywiołowych został przeniesiony do Niska i podporządkowany Dowódcy 21. Brygady Strzelców Podhalańskich,

    Z rozformowanej 1. Dywizji Zmechanizowanej do składu 16. Dywizji Zmechanizowane włączono:   

  1. Brygadę Pancerną w Legionowie

15. Batalion Saperów w Orzyszu.

Po dokonanych zmianach organizacyjnych w 2011 r. w składzie 16. Dywizji Zmechanizowanej na dzień 01.01.2012 r. pozostały:

16. Batalion Dowodzenia im. Ziemi Elbląskiej (JW. 4260) w Elblągu,

 1. Warszawska Brygada Pancerna im. Tadeusza Kościuszki (JW. 1230) w Wesołej,

 9. Brygada Kawalerii Pancernej im. Króla Stefana Batorego (JW. 2980) w Braniewie,

   15.Giżycka Brygada Zmechanizowana im. Zawiszy Czarnego (JW. 3797) w Giżycku z 15. Batalionem Saperów (JW. 1460) w Orzyszu,
  
20. Bartoszycka Brygada Zmechanizowana im. Hetmana Wincentego Gosiewskiego (JW. 1248) w Bartoszycach.

 W związku z dokonanymi zmianami dowodzenia w Ministerstwie Obrony Narodowej i m. in. utworzenia Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych oraz na bazie rozformowanego Dowództwa Wojsk Lądowych utworzono Inspektorat Wojsk Lądowych w dniu 17.10.2013 r. do składu 16. Dywizji Zmechanizowanej włączono:

11. Pułk Artylerii (JW. 2568) w Węgorzewie z 14. Dywizjonem Artylerii Przeciwpancernej w Suwałkach,

 

15. Pułk Przeciwlotniczy (JW. 4808) w Gołdapi z 3 dywizjonem w Elblągu.

Z dniem 01.01.2014 r. 16. Dywizja Zmechanizowana weszła w skład Inspektoratu Wojsk Lądowych.

 

Opracował:

Kazimierz Czernikowski

 

 

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych